Page 47 - «Чырыстон Ир» выпуск №1 (6) 2017 г.
P. 47

УДВАРНЫ Х?ЗНАТ?

Павлеы фырты, к?чыйы хорз?хы ?р?рдивн?й            Афт? домдта чырыстон чингуыт? т?лмацг?нджыты
ысрухс ысд?м чырыстойнады райсын?й, ам?й ?зд?р     ф?тк. Фыццаджыд?р гуырдзиаг т?лмацг?нджыты
ныфсджын ф?д?н, ?м? бав?ндыд?н ч?м?н м?            скъолай? з?гъын. V ?нусы йын бындур ?р?в?рдта
м?нгард хъомыс?й ысф?лварон ирон ?взаг?й чиныг     зынг? чырыстон архай?г Сабацъмидели (439–532).
ыск?ныныл. ?м? афт? ыскодон ирон ?взагыл ачы       Иуане гуырдзиаг ахуырдзинад к?й райста, уым?
чиныгы, к?чы хвыйны гвырдзиаг ?взагвыл Сахареба.   г?сг? с? с?йраг тенденцит? ф?зындысты йе сф?л-
Ома чиныг вадз хъвыдон, ам?н?м? в?л?рвон Хвыча-    дыстадыл. Ф?ндз?м ?нусы Сабацъмиделийы ахуыр-
вы, з?ды, ?м? сыгъд?гды вадз хъвыды нын ай амоны.  г?нин?гт? ?м? ф?донт?м цы хъуыдыт? уыд, уыдон
Авыл ф?лой ф?кодтон ?рт? азы бон ?м? ?хс?в?й,      ?гъуызон аныв?ста XIX ?нусы райдианм?. Бынтон
качыйы райдыдтон 1820 азы ноембыры 15 боны. Х?рз   ?нд?р социокультурон уав?рт? ?м? с? бынтон ?н-
амондзинад?й Гвырдзыстоны Теофилакт митрополи-     д?р ад?мы ’хс?н ц?р?ццаг скодта.
ты егзархады. ?м?й? ф?д?н 1823 азы маисы 25 боны,
Гвырдзыстоны савджын с?р Ион?йы егзархады. Афт?      Т?лмацы хъуыддаджы зындзин?дт? дунейы к?д-
м? хъомыс час выди. М?хивыл н? бачаварсдон, ч?м?н  д?ридд?р уыдысты ?м? абон д?р сты цард?гас.
сымах мемиронт? ма ф?ват хъаджын а чы ысдыр        К?д н? р?дийын, у?д Ныгуыл?н Европ?йы фыццаг
хъвыдаг?й. Ныр кувын ?м? л?хсд? к?нын ?б?ты        хатт уыцы фарст ?р?в?рдта ?м? йыл биноныг?й
х?рз араз?г Хвычав?н, ч?м?н сымах в?хвыд?г. ?м?    бакуыста зынг? англосаксаг чырыстон фысс?г ?м?
в? з?н?г квыд ф?сд?м? ысрухсд?р ват з?рд?й?,       т?лмацг?н?г Элфрик (995–1025). У?д? испайнаг
?м? баф?раз?т базонын б?лвырд?ры» (Salemann        философ Ортега-и-Гассет Хосе (1883–1955) д?р ацы
Carl. Die Sjogrenischen Handschriften // Melanges  тем?йыл 1939 азы ныффыста ?в?джиауы цымыди-
Asiatiques. T. X, livr. 2. St.-Ptg. Р. 283–284).   саг уац «Т?лмацы ?гуыдз?гдзинад ?м? й? т?м?н»
                                                   (Miseria e Eslendor de la Traduccion).
  Ацы цыбыр разныхасы ?гъуызон раргом кодта й?
з?рд?йы сагъ?ст? ?м? й? сыгъд?г уды хъиз?м?рт-       Екзарх Ион?йы уынафф?м? г?сг? Сыгъд?г
т?. Куыд уын?м, афт?м?й т?лмацгонд н?у, н? разы    Евангелийы къухфыст ?рвыст ?рцыди Бетъыр-
ис, с?рмагонд?й иронау фыст чи ?рцыдис, ах?м       бухм? — Сыгъд?гд?р хицауадг?н?г Синодм?.
цыбыр ?м? мидисджын уацмыс. Й? фыстызд?хт          Уым ?м хъуам? ?ркастаиккой ?м? йын й? дард-
?м? иум?йаг стилистик?й? нын ирд?й ?вдисы          д?ры хъысм?т сб?лвырд кодтаиккой. Библийы
фыццаг ирон интеллигенты удысконд. Чырыстон        У?р?сейаг ?хс?нады с?рдар, монон хъуыдд?гт?
джиппы бын?й бырсы у?ды заманты ирон удварны       ?м? ад?мон рухсады министр у?д уыди кънйаз Го-
тых ?м? дзы ?нкъар?м ад?мы хъынцъым чиныгыл.       лицын А. Н., ?м? й?м 1823 азы Майр?мкуадз?нты
Цыбыр дзырд?й, зыны дзы ирон чиныджы разистори     Синод ф?хабар кодта. Уый хъавыд ?хс?нады хар-
(предыстория. — У. В.). Уым?н афт? арф бахъарынц   дз?й ногдзуар?фтыд ир?тты пайдай?н т?лмац 600
ад?ймаджы з?рд?м? разныхасы ф?стаг р?нхъыт?.       чиныг?й джиппы рауадзын, ф?л? цыд?р ?б?р?г
XIX ?нусы райдианы ах?м хъуыдыт? ?нцой к?м?н       аххос?гты тыхх?й хъуыддаг ф?сыкк. Афт?м?й
н? л?в?рдтой ?м? й? талынг ?н?чиныг ад?мы          иры дзылл? Ног Ф?дз?хсты сыгъд?г чиныг федтой
тыхх?й й? удыл чи н? бацау?рста, уый уыди стыр     ?рм?ст 1848 азы. Раивта й? ахуырг?н?г Мжедлов
патриот. Й? царды у?ззау уав?рт? д?р ниц?м?        (Мчъедлишвили) Григол, дыккаг хатт д?р ?й джиппы
дардта, афт?м?й р?сугъд фид?ныл сагъ?с кодта       рауагътой Калачы — 1864 азы.
?м? йын уду?лдай? бындур ?в?рдта.
                                                     Ион?йы Аст?рханм? ног куыстм? куы аивтой,
  Разныхас к?сг?й? ?н? бафиппайг? н?й, неоло-      у?д Гуырдзыстоны екзарх сси Еуджен. Уый 1836 азы
гизмт? ?м? дзы Иуанейы ?рхъуыдыгонд дзырдб?с-      Дз?уджыхъ?уы байгом кодта монон ахуырг?н?ндон.
тыт? цас ис, уый. Уыдон ?вдисынц, рухстау?г й?     Ф?лг?с?г ?м? дзы ирон ?взаг ?м? Хуыцауы ?гъ-
з?рд?йы ф?ндон йе ’мз?ххонт?н б?лвырдд?р рар-      дауы ахуырг?н?г?й кусын райдыдта Двалишвили
гом к?нынм? куыд тырныдта, уыцы ?уу?л. Т?лмац      Сио, инспектор ?м? инн? зон?дты ахуырг?н?г?й
к?нын-иу й? ныфс к?м н? бахаста к?н?-иу к?м н?     та Мжедлов Григол. Чырыстон диныуаг хъомылг?-
баф?р?зта, уыцы бын?тты пайда кодта гуырдзиаг      нин?гт? ахуыр кодтой Калак?й ?рвыст ?гъуызаты
?м? уырыссаг лексик?й?. Д?нц?г?н ?рх?сс?н ис       Иуанейы т?лмацгонд чингуыт?м г?сг?. Уыдон уы-
рагон бердзенаг дзырд Евангели. Иронау нысан к?ны  дысты «Ирон абет?» ?м? «Къатъехисмос».
Х?рзуац, уырыссагау та — Благовестие. Иуане й?
разныхасы пайда к?ны, ф?схохы хорз к?й зыдтой,       Ф?л? хъуыддаг н? ф?р?стм?: ардыгон ир?т-
дзырды уыцы гуырдзиаг халдих?й — Сахареба.         т?н зын ?мбар?н уыдысты ?гъуызоны гуырдзиаг
                                                   дамгъ?т?й фыстыт?. Ст?й ма уым?й у?лдай иу?й-
  Ах?м д?нц?гт?, иу хатт ма й? банысан к?нон,      иу ф?схохаг ных?ст? сабит?м худ?г д?р кастысты.
?гъуызаты Иуане й? рухстау?н куысты интеллек-      Уым? г?сг? Сио ф?хабар кодта Калакм?, семинары
туалон ф?ллой ц?м?й йе ’мз?ххонт?н ?нцон ?м-       хицауадм?, ц?м?й йын бар раттаиккой бын?ттон
бар?н уа, уым? к?й тырныдта, ууыл дзур?г сты.      ?взаджызд?хтыл ног т?лмац бац?тт? к?нын?н,
                                                   фыссынм? та й? хъавыд уырыссаг дамгъ?т?й. ??

                                                   Православная Алания | 45
   42   43   44   45   46   47   48   49   50   51   52